CÂU CHUYỆN HƯƠNG SẠCH TÂN NGUYÊN

Tháng 5 năm 2010, Công ty TNHHMTV Tân Nguyên ra đời với sứ mệnh làm bà đỡ cho một dự án “ Hương sạch” đầu tiên tại Việt Nam. Sau 5 năm thực hiện và sản phẩm “ Hương sạch Tân Nguyên” đã trở thành một thương hiệu Hương sạch hàng đầu tại Việt Nam; Sản phẩm Công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh Thừa Thiên Huế , Sản phẩm Công nghiệp nông thôn tiêu biểu miền Trung- Tây Nguyên và đang là sản phẩm tham gia bình chọn hạng sao trong chương trình quốc gia OCOP.

Năm 2015, Đài PTTH Thừa Thiên Huế trong một chương trình truyền hình đã có câu hỏi đặt ra cho Tân Nguyên: sau 5 năm hình thành và phát triển Công ty TNHHMTV Tân Nguyên mà cụ thể là Hương sạch Tân Nguyên đã “được” và “mất” những gì?. Tân Nguyên kiêu hãnh trả lời ngay: chỉ có được vì cái mất cũng chính là cái được!

Được:

  1. Tạo ra được một loài cây trồng mới có hiệu quả cho bà con nông dân- cây Hương Bài
  2. Tạo ra cho người tiêu dùng có thói quen sử dụng hàng hóa thân thiện với môi trường

3.Tạo công ăn việc làm cho người lao động và góp phần bảo vệ môi trường

Mất:

  1. Ngày càng có nhiều người tiêu dùng từ bỏ dùng hương hóa chất độc hại
  2. Mất dần thói quen chỉ nghĩ đến hương (nhang) là nghĩ đến chuyện buồn, trong khi đó hương của Tân Nguyên tạo cho bạn một cảm giác thư thái, an lành, cảm giác Tết đang đến .

“Muốn đến được nắng vàng, đất mật

Phải trải lòng bao trận gió mưa qua”

Mười năm xây dựng Công ty, xây dựng sản phẩm Hương sạch Tân Nguyên là mười năm “ phải trải lòng” như thế!

Tôi rất thích một tiêu chí trong đánh giá xếp hạng sao cho các sản phẩm của OCOP ( Chương trình Quốc gia mỗi xã một sản phẩm) đó là “ Câu chuyện của sản phẩm”. Với Hương sạch Tân Nguyên câu chuyện để kể chắc chắn sẽ dài theo năm tháng mà có thể viết thành sách được (thực tế là tôi đã và đang viết)

Viết rằng:

     Để có được một loại cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế cho người nông dân quả là một công việc không hề đơn giản tý nào, nhất là khi đất nước bước vào thời kỳ kinh tế thị trường. “ cây gì, con gì?” thường là nỗi băn khoăn day dứt của các nhà lãnh đạo địa phương trong phương án phát triển sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp.  Là nhà báo, được đi nhiều, tiếp xúc nhiều, được thấy nhiều cái hay, cái mới của các nơi, tôi mong muốn bằng những bài báo của mình viết nên, những mong góp tý gì cho dân áp dụng. “Lý thuyết bao giờ cũng là màu xám, thực tiễn là cây đời mãi mãi xanh tươi”, nghĩ thế, nên tôi quyết “ làm” cho được một việc gì đó nhằm mang lại lợi ích cho người nông dân, nhất là nơi vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn không chỉ trên trang viết.

Từ một ý tưởng đến đề tài nghiên cứu

Tiến sỹ Ngô Mậu  Dũng, Giám đốc Trung tâm CORENARM (Trung tâm nghiên cứu- tư vấn quản lý tài nguyên) gọi điện mời tôi cùng tham gia với Trung tâm về Hương Phong, Hương Trà thăm Rú Chá, một khu rừng ngập mặn còn sót lại ở Thừa Thiên Huế và dự một buổi tập huấn về dự án bảo vệ môi trường trong cộng đồng cho người dân nơi đây. Trong chuyến đi, Tiến sỹ Dũng nói với tôi: “bây giờ người ta đang chú trọng đến các loài cây bản địa. Các tổ chức bảo vệ môi trường quốc tế cũng rất chú ý đến các loài cây này”. Như một sự khơi dậy, tôi bỗng sực nhớ đến một loài cây bản địa ở quê tôi, cây “ Rễ hương” mọc trên cát. Từ hôm đó trở đi, không hiểu sao, tôi như bị ma cuốn, cứ hút vào với cây Rễ hương. Định bụng sẽ giới thiệu cây bản địa này với T.S Dũng. Ý định với quan hệ hiện tại của anh, cây Rễ hương quê tôi được tổ chức quốc tế nào đó lưu tâm tài trợ để bảo tồn nguồn gen mà theo tôi đây là loài cây bản địa rất quý, nhưng đang cơ tuyệt chủng. Dũng động viên tôi viết về đề tài này và còn hẹn tôi có dịp ra tận vùng quê “chang chang cồn cát” để tận mắt mục sở thị.

 

Cây Rễ hương mà tôi nói trên, có tên phổ thông là cây Hương Bài. Một loại cây thảo mộc bản địa, sống tự nhiên trên các vùng đồi và triền cát. Chúng phân bổ hầu khắp từ Bắc đến Nam Việt Nam. Từ xa xưa người dân phía Bắc và miền Trung đã sử dụng cây Hương Bài để làm nguyên liệu sản xuất hương thắp. Lá cây Hương Bài sắp xếp trên thân cây xòe ra trong giống như thẻ bài nên gọi là Hương Bài (có lẽ)- Hương Bài khi được làm hương thắp có mùi thơm rất đặc biệt không có loại nào sánh kịp. Nghề làm hương thắp từ rễ cây Hương Bài này có từ xa xưa, lưu truyền cho đến ngày nay và vẫn được khắp nơi ưa chuộng. Do cây Hương Bài bị khai thác thường xuyên nên trong tự nhiên ngày càng cạn kiệt và đang có nguy cơ tuyệt diệt ở nhiều vùng quê, trong đó có quê tôi, vùng cát nắng gió Quảng Bình. Trong khi đó việc trồng cây Hương Bài thành vùng nguyên liệu chưa được ai để ý.

Cây Hương Bài là loài cây bản địa sống ở vùng đất cát bạc màu, nên có khả năng chống được sa mạc hóa. Là loài cây hương liệu thay thế được cây trầm gió, nếu phát triển tốt cây Hương Bài còn góp phần một cách gián tiếp giảm bớt việc khai thác cây trầm trên rừng, bảo vệ rừng đầu nguồn; trồng trên các triền dốc chống được xói mòn…

3.Cây Hương Bài trên vùng đất khó

 Cây Hương bài phát triển tốt trên vùng đất cát và vùng đồi ở Thừa Thiên Huế.

  Đến đây xét về những vấn đề cơ bản cho một dự án đã có. Việc cuối cùng là “làm”. Tôi chọn xã Phong Chương và Phong Hiền, huyện Phong Điền làm nơi thí điểm. Là nơi này, bởi ở đây cũng là quê cát nghèo giống quê tôi ở Quảng Bình. Khi đặt vấn đề với các anh lãnh đạo xã, thấy rất hồ hởi, đồng chí Bí thư Đảng ủy xã Phong Chương còn bạo miệng: “anh mà giúp cho đồng cát Phong Chương trồng cây Hương Bài cho thu nhập chỉ cần bằng nửa như anh nói (2,5 triệu đồng/sào), thì đảng bộ và nhân dân Phong Chương đúc tượng cho anh đấy(?)!”. Đến giờ này Phong Chương và Phong Hiền đã hai năm vẫn chưa  thực hiện được, chỉ một lý do muôn thủa là không có tiền?

Cũng từ khi bắt tay vào làm dự án phát phát triển vùng nguyên liệu cây Hương Bài, tôi mới nhận ra một điều: từ lâu người ta đã quen cách làm dự án là “cho cá”, một quan niệm: “hễ có dự án là có tiền. Không cần biết tiền đó từ đâu ra, miễn là không phải từ túi mình”. Bởi thế, khi nói về dự án nghe ra ai cũng thích, nhưng khi nói đến việc phải tự bỏ tiền ra thì hầu như mười người thì đã có đến chín thụt. Bài học về “đầu tư ứng trước” của chương trình mía đường, sắn…vẫn còn đó, tôi kiên quyết không đi theo vết xe đó, mà thực hiện theo phương châm “ cho cần câu cá”. Tôi đem dự án này đến với A Lưới, Nam Đông. Anh Lê Văn Trừ, Bí thư huyện ủy A Lưới nói với tôi “ cho mệ chộ (thấy) cái đã”.

Lứa Hương Bài giống đầu tiên được nhân ở Thủy Phù- Hương Thủy

     Để sớm có vùng nguyên liệu trước hết phải có giống. Tôi đến trường Đại học Nông Lâm đặt hàng nhà trường tạo giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, nhưng sau một năm không thành công. Rất may, không ỷ lại, tôi đã chủ động tạo cây giống bằng phương pháp truyền thống và đã thành công từ năm đầu tiên. Hôm đến tham quan vườn giống cây Hương Bài của tôi, PGS-TS Nguyễn Minh Hiếu, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Huế cũng đã lấy làm ngạc nhiên và bất ngờ. Bất ngờ, bởi kẻ “ngoại đạo” này đã dám xông vào lãnh địa không kém phần hóc búa.

Để cho “ mệ chộ”, tôi đã phải làm từ “trong nhà làm ra”. Vận động bà con, anh em trong gia đình thân thuộc bỏ công của, tiền bạc, đất đai ra làm trước. Khi đã có được một vùng nguyên liệu kha khá, tôi bắt đầu đầu tư sản xuất, với mục đích “ giải quyết đầu ra”. Một thực tế cho hay, người nông dân không ngại trồng cây mà chỉ ngại, cây trồng ra ai sẽ tiêu thụ sản phẩm. Nhiều bài học nhãn tiền đã làm cho người nông dân như “chim phải tên, sợ làn cây cong”. Công ty TNHH Tân Nguyên ra đời, mang sứ mệnh chịu trách nhiệm làm bà đỡ cho dự án. Một xí nghiệp sản xuất cũng mau chóng ra đời. Hương thắp, mang nhãn hiệu “ Hương Bài Tân Nguyên” đã được đăng ký bản quyền thương hiệu hàng hóa có mặt tại thị trường trong tỉnh và một số tỉnh khác. Với sản phẩm tuyệt nhiên không dùng bất kỳ loại hóa chất tạo mùi, “Hương Bài Tân Nguyên” đã sớm được người tiêu dùng ưa chuộng.

Đoàn cán bộ Phòng Nông nghiệp A Lưới, gồm các kỹ sư nông nghiệp và cả nhà doanh nghiệp, do Bí thư huyện ủy Lê Văn Trừ đã đến thị sát vườn cây Hương Bài được trồng đầu tiên ở vùng đồi Bình Thành, thị xã Hương Trà và tham quan cơ sở sản xuất tiêu thụ sản phẩm Hương Bài, tại xã Thủy Phù, thị xã Hương Thủy; Được “ nhìn tận mắt, bắt tận tay”, Phòng Nông nghiệp A Lưới đã không ngần ngại, quyết định đầu tư trồng ngay 2 ha thí điểm ở A Lưới bằng hình thức quảng canh và trồng dưới tán rừng. Cây Hương Bài ở A Lưới đã đến tháng thứ 7, hứa hẹn cho kết quả tốt vào kỳ thu hoạch đầu tiên vào giữa năm sau 2013. Kỹ sư Hùng cũng đã nói: nếu cây Hương Bài thành công ở đất A Lưới, bà con trên đó ghi công anh đấy!

Tại một cơ sở sản xuất Hương bài của Công ty Tân Nguyên

     Cây Hương Bài đã dần dà trở thành cây trồng mới ở vùng đất nghèo Thừa Thiên Huế. Không chỉ có A Lưới mà ở Phong Điền, Phú Lộc, Hương Trà, Hương Thủy, Huế…cây Hương Bài đang bén rễ…

XEM TIẾP KỲ SAU: NƯỚC MẮT VÀ NỤ CƯỜI