Về xứ Huế ăn Tết Đoan Ngọ

 

 Nhắc đến Tết là người ta nghĩ ngay tới cảm giác đầm ấm, quây quần của gia đình. Ở nước ta, nếu như Tết Nguyên Đán là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới, giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây. Thì Tết Đoan Ngọ là ngày phát động diệt sâu bọ cho cây trồng, với mong muốn một vụ mùa bội thu, cả năm sung túc bình an.

Tết Đoan Ngọ (hay còn gọi là Tết Đoan Dương, Tết diệt sâu bọ) diễn ra vào ngày 5/5 âm lịch hàng năm là một ngày lễ Tết truyền thống ở một số nước Đông Á, trong đó có Việt Nam. Đây là một trong những nét văn hoá cổ truyền của dân tộc, được lưu truyền từ đời này qua đời khác.

Trên khắp dải đất hình chữ S, Tết Đoan Ngọ của mỗi vùng miền mỗi khác biệt về cung cách, đồ ăn hay tên gọi, cách chế biến từng món. Chẳng hạn ở miền Bắc ăn Tết Đoan Ngọ với món rượu nếp và bánh gio chấm mật, các loại hoa quả như mận, vải. Miền Nam ăn bánh ú nước tro và chè trôi nước…

Còn riêng miền Trung, đặc biệt là người dân xứ Huế thì không thể thiếu được món thịt vịt và chè kê. Sở dĩ lại là thịt vịt mà không phải các loại thịt heo, bò, gà là vì người Huế xưa tin rằng thịt vịt mát, ăn vào sẽ làm cơ thể mát cả năm. Vịt được người dân chế biến thành nhiều món như canh măng vịt, vịt hon, cháo vịt, vịt nướng… Nhưng phổ biến nhất vẫn là vịt luộc chấm nước mắm gừng ăn kèm với xôi, vả và rau thơm.

Chè kê là món ăn rất đặc trưng tiếp theo cho ngày Tết Đoan Ngọ ở Huế. Những hạt kê mẩy tròn sau khi được xay cho tróc vỏ, ngâm và đun sôi đến khi nở mềm, sền sệt, bỏ thêm đường và nước gừng vào. Chè kê ở Huế rất đặc biệt vì thường ăn kèm với bánh tráng mè. Lúc ăn không cần muỗng mà dùng luôn bánh tráng để xúc. Chính vì vậy, vị giòn của bánh tráng nhanh chóng hòa lẫn với vị ngọt của đường, vị dẻo thơm của kê và thơm cay thoang thoảng của gừng tươi khiến món chè này đã ngon càng thêm hấp dẫn.

Trong Tết Đoan Ngọ, người xứ Huế còn có những phong tục không kém phần đặc sắc đó là nghi thức rửa mặt, nhỏ nước chanh, hái lá và “Tết sui gia”. Vào dịp này gia đình nhà trai thường chuẩn bị một cặp vịt và chục lon nếp đến thăm nhà gái thể hiện sự chia ngọt sẻ bùi, kết nối tình thân giao thắm thiết hai bên thông gia.

Ngày nay, một số phong tục cổ truyền này tuy có bị mai một, nhưng những tập tục tốt đẹp trong ngày Tết Đoan Ngọ vẫn được người dân mảnh đất Cố đô lưu giữ, góp phần làm nên bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam.